ABD Federal Motorlu Taşıt Güvenliği İdaresi (FMCSA), belirli koşulları sağlayan sürücüsüz ticari kamyonların arıza halinde reflektör üçgenleri yerine kabine monte uyarı ışıkları kullanmasına beş yıl süreyle izin verdi. 7 Ekim 2026’da yürürlüğe giren muafiyet, araçta uyarı ekipmanını yerleştirecek bir sürücünün bulunmaması sorununa yönelik.
Muafiyet belirli işletmeleri ve yükümlülükleri kapsıyor
Normalde sürücünün, duran kamyonun çevresine uyarı cihazlarını belirlenen süre içinde yerleştirmesi gerekiyor. Sürücüsüz araçlarda bu görevi üstlenecek bir kişi olmadığı için FMCSA, alternatif bir sistemin kullanımına izin verdi. Karar, Aurora Operations’ın başvurusu üzerine alındı. Gerekli şartları karşılayan diğer Seviye 4 otomatik sürüş sistemli ticari araç işletmeleri de önceden bildirimde bulunarak muafiyetten yararlanabiliyor.
İzin 7 Ekim 2031’de sona erecek. Ancak bu düzenleme, sürücüsüz kamyonların tüm sürüş kurallarından muaf olduğu anlamına gelmiyor. Kapsam, duran aracın çevresinde kullanılan uyarı cihazlarının yerleşimi, türü ve ışıkların çalışma biçimine ilişkin belirli yükümlülüklerle sınırlı. Uyarı ışığının araçta bulunması, her yolda ve her taşımacılık faaliyetinde sürücüsüz çalışmaya tek başına yetki vermiyor.
Işıklar için görünürlük ve yedek güç şartı
Muafiyetin teknik koşullarına göre kabine takılan uyarı ışıkları belirli görünürlük standartlarını karşılamalı. Ayrıca tek bir güç arızasının sistemi devre dışı bırakmasını önlemek için yedek güç kaynağı bulunması gerekiyor. Işıkların beş dakika içinde çalışır duruma gelmesi de şartlar arasında.
İşletmelerin arıza ve güç sorunları gibi aksaklıkları yıllık raporlarla FMCSA’ya bildirmesi gerekiyor. Muafiyet, tehlikeli madde veya yolcu taşımacılığı için izin sağlamıyor. Böylece alternatif uyarı sistemi, belirli kullanım alanlarında ve kurumsal gözetim koşulları altında kabul edilmiş oluyor.
Karara yönelik güvenlik kaygıları da kayda geçti
FMCSA, alternatif uygulamanın mevcut düzenlemenin sağladığı güvenlik seviyesine denk ya da daha yüksek bir koruma sunma olasılığını temel aldığını belirtiyor. Bununla birlikte karara itiraz eden grupların virajlar, görüşü engelleyen koşullar ve elektrik arızaları hakkında dile getirdiği endişeler de resmî metinde yer aldı. Bu nedenle muafiyet, her durumda güvenliğin garanti edildiği şeklinde değerlendirilmiyor.
Sürücüsüz taşımacılıkta yalnızca aracın direksiyon ve fren kararları değil, arıza nedeniyle durduğunda diğer sürücüleri nasıl uyaracağı da önem taşıyor. FMCSA’nın kararı bu noktadaki uyarı ekipmanı sorununa yönelik beş yıllık bir yol sunuyor. ABD’de geçerli olan muafiyet, Türkiye’deki araçlar veya trafik kuralları için doğrudan izin oluşturmuyor.
