Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi’nde NASA, ESA, Çin ve diğer uzay ajanslarının temsilcileri gelecek dönem planlarını paylaştı. NASA, 2028’de Ay’da kalıcı varlık oluşturmayı, sonrasında Mars’a odaklanmayı hedeflediğini açıkladı.
Uzay ajansları Antalya’da buluştu
Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026), Gloria Sports Arena’da gerçekleştirildi. Türkiye Uzay Ajansı (TUA), NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA), Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), Hindistan Uzay Araştırma Organizasyonu (ISRO) ve Kanada Uzay Ajansı temsilcileri, oturumda uzay çalışmalarının gelecek hedeflerini ele aldı.
Açılışta konuşan TUA Başkanı Yusuf Kıraç, uzay faaliyetlerinin büyümesiyle sürdürülebilirlik, güvenlik ve uzayın sorumlu kullanımı konularının daha fazla önem kazandığını söyledi. Kıraç, yeni teknolojiler ve ticari faaliyetlerin sektörü hızla dönüştürdüğünü belirterek, karşılaşılan sorunların tek bir ülke ya da ajans tarafından çözülemeyeceğini vurguladı. Güçlü ulusal kabiliyetlerin yanı sıra uluslararası ortaklıkların da gerekli olduğunu ifade eden Kıraç, uzayın geleceğinin ortak çalışmalarla şekilleneceğini kaydetti.
NASA’nın Artemis planında 2027 ve 2028 adımları
NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson, Artemis programının sıradaki aşamalarını anlattı. Anderson’ın açıklamasına göre Artemis III, 2027’de farklı Ay iniş sistemlerinin alçak Dünya yörüngesinde test edilmesini kapsayacak. NASA, 2028’de yapılması planlanan bir sonraki insanlı Ay inişine de hazırlanacak.
Anderson, Artemis IV ve Artemis V ile Ay üssünün inşasına ve yüzeyde kalıcı varlık oluşturulmasına başlanacağını belirtti. Bu aşamaların ardından odağın Mars’a çevrileceğini söyledi. Artemis Mutabakatı’na katılan ülke sayısının 76’ya ulaştığını aktaran Anderson, uluslararası uzay istasyonunun görev süresi sona yaklaşırken alçak Dünya yörüngesinde ticari ortakların rolünün artacağını dile getirdi.
Güney Kore, Almanya, Suudi Arabistan ve Arjantin’in Artemis II kapsamında CubeSat’larla katkı sunduğunu hatırlatan Anderson, ülkeler arasında güvenin yeniden güçlendirilmesi ve zorlu konuların birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti.
ESA bağımsız uzay erişimini değerlendirecek
ESA Genel Direktörü Josef Aschbacher, Avrupa’nın astronotlarını kendi roketi ve mürettebat aracıyla uzaya gönderme kabiliyeti edinip edinmemesi konusunda değerlendirmelerin tamamlandığını açıkladı. Maliyet, fayda ve alternatifleri içeren çalışmaların, Aralık ayında Roma’da yapılacak bakanlar toplantısında verilecek karara zemin hazırlayacağını belirtti.
Aschbacher, Avrupa’nın böyle bir kapasite kurması halinde kendi roketi, mürettebat aracı, fırlatma kaçış sistemi, geri dönüş ve gerekli operasyon sistemlerine ihtiyaç duyacağını söyledi. Robotik keşif ve güvenlik çalışmalarının önemine de değinen ESA Genel Direktörü, uluslararası ortaklıkların gerekliliğini vurguladı.
Çin’den asteroid savunma denemesi
CNSA Başmühendisi Li Guoping, asteroid çarpma riskine karşı 2027’nin sonunda bir savunma deneme görevi gerçekleştirmeyi planladıklarını bildirdi. Çin’in Ay, Mars ve Jüpiter görevlerinin yanı sıra Tianwen-3 kapsamında Mars’tan örnek getirme planını sürdürdüğünü aktardı.
Li, asteroid savunmasının tek bir ülkenin değil, tüm insanlığın ortak sorunu olduğunu belirterek daha fazla ülke ve kuruluşun iş birliğine katılmasını istediklerini söyledi. Çin’in yer ve uzay tabanlı asteroid izleme kabiliyetlerini güçlendireceğini ve ulusal bir asteroid izleme ve yönetim platformu kuracağını da kaydetti.
Japonya, Hindistan ve Kanada’nın projeleri
JAXA Başkanı Hiroshi Yamakawa, Mars’ın uydusu Phobos’tan örnek getirmeyi amaçlayan MMX görevinin iki hafta içinde fırlatılacağını açıkladı. NASA, ESA ve Avustralya’nın da yer aldığı uluslararası iş birliğiyle yürütülen görevin ardından, Toyota ile geliştirilen basınçlı Ay aracının astronotlara bir aylık yaşam alanı sunacağını belirtti. Yamakawa, aracın otonom çalışabileceğini de ifade etti.
ISRO Başkanı V. Narayanan, Hindistan’ın kendi uzay istasyonunun ilk modülünü 2028’de fırlatmayı, istasyonu ise 2035’e kadar tamamlamayı hedeflediğini söyledi. Gaganyaan programıyla ülkenin kendi roketleri üzerinden astronot göndermeyi amaçladığını aktaran Narayanan, uzay çöplüğüne karşı önlemler alındığını ve Japonya ile Avustralya’yla iş birliklerinin sürdüğünü kaydetti.
Kanada Uzay Ajansı Başkan Vekili Jean-Claude Piedboeuf, Ay çalışmalarında Canadarm3 robotik sistemini kullanmayı sürdüreceklerini belirtti. Kanada’nın iletişim ve kuantum şifreleme alanlarındaki deneyimini paylaşacağını söyleyen Piedboeuf, Artemis II’nin uluslararası ortaklıklar açısından önemine dikkat çekti. Çevre ve madencilik konularındaki uzmanlıklarının da çalışmalara katkı sağlayacağını aktardı.
