Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı COP31, 20 Kasım Cuma günü saat 18.00’de sona ermesi planlanırken kapanış saatini aştı. Fosil yakıtlardan aşamalı çıkış ifadesinin son taslak metinden çıkarılması ve iklim finansmanı konusundaki anlaşmazlıklar, yaklaşık 200 ülkenin müzakerecilerini hafta sonuna uzaması beklenen görüşmelere taşıdı.
Fosil yakıtlar konusunda ayrışma sürüyor
Müzakerelerin temel anlaşmazlıklarından biri, enerji dönüşümüne yönelik bağlayıcı hedeflerin nasıl belirleneceği. Avrupa Birliği, küçük ada devletleri ve iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkeler, Dubai’de kabul edilen fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdünün Antalya kararlarında somut uygulama adımlarıyla yer almasını istiyor.
Petrol ve doğal gaz üreticisi ülkelerin öncülük ettiği diğer grup ise doğrudan yakıt türlerini hedefleyen kısıtlamalar yerine emisyon azaltım teknolojilerine ve karbon yakalama yatırımlarına ağırlık verilmesini savunuyor.
Elektrik hedeflerinde finansman sorusu
Hafta başında başlayan ikinci küresel değerlendirme sürecinde ele alınan elektrik tüketimi hedefleri de müzakere gündeminde. 16 Kasım’daki oturumlarda gündeme gelen öneri, küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payını 2035’e kadar yüzde 35’e yükseltmeyi ve şebeke altyapılarını temiz enerjiye uygun hâle getirmeyi öngörüyor. Birçok ülke öneriyi desteklese de dönüşüm maliyetlerinin kim tarafından karşılanacağı konusunda uzlaşma sağlanmış değil.
Gelişmekte olan ülkeler; şebekelerin yenilenmesi, yenilenebilir enerji yatırımları ve iklim değişikliğine uyum projeleri için gelişmiş ekonomilerden hibe ağırlıklı, öngörülebilir finansman güvencesi talep ediyor. Gelişmiş ülkeler ise kamu kaynaklarının yanı sıra çok taraflı kalkınma bankalarının reforme edilmesini, özel sektör yatırımlarının harekete geçirilmesini ve küresel emisyonlardaki payı artan büyük gelişmekte olan ekonomilerin de gönüllü bağışçı havuzuna katılmasını istiyor.
Finansman koşulları ve enerji hedefleri arasındaki görüş ayrılıkları, ortak sonuç bildirgesinin planlanan saatte genel kurula sunulmasını engelledi.
Yeni uzlaşı metni bekleniyor
BM iklim zirvelerinin son günündeki müzakerelerin resmi kapanış saatini aşması ve gece yarısına ya da sonraki günlere sarkması sık görülen bir durum. COP31 Başkanlığının, ülke heyetlerinin kırmızı çizgilerini yumuşatmayı amaçlayan yeni bir uzlaşı metnini gece yarısına doğru dağıtması planlanıyor.
İkili ve grup görüşmelerinin sabaha kadar sürmesi, nihai Antalya kararlarının ise cumartesi günü yapılacak genel kurulda oylanarak resmiyet kazanması bekleniyor.