Belçika asıllı Amerikalı parçacık fizikçisi Francis Halzen, IceCube Nötrino Gözlemevi’ne yaptığı belirleyici katkılar ve astrofizik kaynaklı yüksek enerjili nötrinoların keşfindeki rolü nedeniyle 2026 Nobel Fizik Ödülü’ne layık görüldü.
İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, ödülün 12 milyon İsveç kronu, yani 1,2 milyon dolar tutarında olduğunu açıkladı.
Nobel ödülleri 1901’den bu yana veriliyor
İsveçli mucit ve girişimci Alfred Nobel’in vasiyetiyle kurulan Nobel Ödülleri ilk kez 1901’de verildi. Bilim, edebiyat ve barış alanlarındaki başarıları ödüllendiren ödüllere daha sonra İsveç Merkez Bankası’nın ekonomi ödülü de eklendi.
Fizik ödülü, evrenin anlaşılmasına katkı sunan çığır açıcı keşifleri onurlandırıyor. Albert Einstein, Marie ve Pierre Curie, Max Planck ve Niels Bohr geçmişte ödüle layık görülen fizikçiler arasında yer alıyor.
Nobel ödül töreni 10 Aralık’ta yapılacak
Pazartesi günü tıp ödülünün açıklanmasının ardından yılın ikinci Nobel ödülü fizik alanında sahibini buldu. Kimya ödülünün çarşamba günü duyurulması planlanıyor.
Nobel madalyaları, Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta Stockholm’de düzenlenecek törende İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf tarafından sahiplerine verilecek.
Francis Halzen ve IceCube çalışmaları
Belçika kökenli Amerikalı nötrino fizikçisi ve kozmolog Francis Halzen, Wisconsin-Madison Üniversitesi’nde Hilldale ve Gregory Breit Profesörü olarak görev yapıyor. Antarktika’daki IceCube Nötrino Gözlemevi’nin kurucu ortaklarından ve baş araştırmacısı olarak tanınıyor.
Güney Kutbu’ndaki gözlemevi, buz tabakasının 1,5 ila 2,5 kilometre derinliğine yerleştirilmiş binlerce hassas sensörden oluşuyor. Halzen, kozmik ışınların ve ultra yüksek enerjili nötrinoların kaynaklarını araştıran çalışmalara liderlik etti.
IceCube, 2017’de milyarlarca ışık yılı uzaktaki bir blazardan, yani aktif bir galaksi çekirdeğinden gelen yüksek enerjili bir nötrinonun izini sürdü. Bu gelişme, çoklu mesajcı astronomisi açısından önemli bir keşif olarak kayda geçti.
Halzen, nötrino astronomisine katkıları nedeniyle 2015 Balzan Ödülü, 2018 Bruno Pontecorvo Ödülü ve 2021 Franklin Enstitüsü Fizik Madalyası dahil çeşitli ödüller aldı.
