İspanya’daki Abric Romaní arkeolojik alanında bulunan ahşap kalıntıları, Neandertallerin taş aletlerin yanı sıra farklı amaçlara yönelik ahşap araçlar da ürettiğini gösteriyor. Yaklaşık 40 bin ila 62 bin yıl öncesine tarihlenen 13 nesne arasında mızraklar, tokmaklar, tepsiler ve üç ayaklı düzenek parçaları yer alıyor.
Abric Romaní’de ahşap izleri nasıl korundu?
Katalonya’daki Abric Romaní, Cinglera del Capelló adlı dik bir kireç taşı kayalığının altında bulunan yaklaşık 300 metrekarelik bir kaya sığınağı. Orta Paleolitik dönemde iç kesimlerle kıyı bölgeleri arasında geçiş sağlayan stratejik bir güzergâh üzerindeydi.
Tarih öncesi ahşap eşyalar çoğunlukla çürüyüp yok olduğundan, Neandertallerin araçları hakkındaki bilgiler genellikle taş buluntulara dayanıyor. Abric Romaní’deyse kireç taşından sızan kalsiyum karbonat, nesnelerin çevresinde traverten tabakaları oluşturdu ve biçimlerinin korunmasına yardımcı oldu. Bazı ahşap kalıntılar da karbonlaşma sayesinde günümüze ulaştı.
Neandertaller ağaç türünü kullanım amacına göre seçti
Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmanın bulguları, Neandertallerin ahşap tercihinin rastgele olmadığını ortaya koyuyor. Üretilecek aracın kullanımına göre farklı ağaçlardan yararlanılmış. Hafif ve esnek küçük tepsilerde ardıç ağacının esnek kabukları kullanılmış. Bu kapların yiyecek taşımak ya da ateşten köz toplamak için kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor.
Daha dayanıklı ve aşınmaya dirençli araçlardaysa sarıçam odunu tercih edilmiş. Kolay işlenebilen ancak sağlam yapısıyla öne çıkan bu malzeme, daha zorlu kullanımlara uygun aletler yapılmasını sağlıyordu.
Kazılarda avlanma, savunma veya kazı işleriyle bağlantılı olabilecek sivri uçlu sopalar da bulundu. Yiyecek işleme amacıyla kullanıldığı düşünülen, insan eliyle şekillendirilmiş yaklaşık beş metre uzunluğunda bir ağaç gövdesinin izleri de tespit edildi. Üç ayaklı düzeneklere ait parçalar, ahşabın basit el aletlerinin ötesinde kullanıldığını gösteren diğer bulgular arasında.
Tek parça ahşaptan oyulmuş tokmak
Buluntular içindeki tokmak, tek bir ahşap parçasından oyularak yapılmış sıra dışı tasarımıyla dikkat çekiyor. Görünümü günümüz mutfak bıçaklarını andıran aletin sapı, kullanılırken elden kaymaması için biçimlendirilmiş. Sivri uçlu baş kısmı da darbenin etkisini artırabilecek bir yapıda.
Bu tasarım, tokmağın gelişigüzel bir ahşap parçası olmadığını ve belirli bir iş için şekillendirildiğini düşündürüyor. Ancak aletin kesin kullanım amacı henüz bilinmiyor. Araştırmacılar, avlanan hayvanlara son darbeyi indirmek için ya da savunma amacıyla yapılmış olabileceği ihtimallerini değerlendiriyor.
Abric Romaní’deki bulgular, Neandertallerin becerilerini yalnızca taş aletler üzerinden değerlendirmenin eksik bir tablo oluşturduğunu gösteriyor. Ahşabın yanı sıra kemik ve lif gibi organik malzemeleri de işleyebilen Neandertaller, günlük gereksinimlerine göre çeşitli araçlar üretebiliyordu. Ahşabın çoğu zaman korunamadığı düşünülürse, bu kalıntılar Neandertallerin zanaat becerilerine dair daha kapsamlı bir görünüm sunuyor.
