Kontrollü biçimde karbon dioksit içeren hava solutulan 12 kişilik deneysel çalışmada, Alzheimer’la ilişkili tau ve beta-amiloid proteinlerinde değişimler gözlendi. Bulgular, yöntemin beyin atıklarının temizlenmesi üzerindeki olası etkisine işaret etse de bunun bir tedavi olduğunu göstermiyor.
Temmuz 2026’da Uluslararası Alzheimer Derneği Konferansı’nda sunulan ön sonuçlar, karbon dioksitin beynin doğal atık temizleme mekanizmasını etkileyebileceğini düşündürüyor. Hafıza kaybıyla başlayıp ilerleyen dönemlerde yürüme ve yutkunma gibi işlevleri de etkileyebilen Alzheimer’ın kesin bir tedavisi bulunmuyor. Hastalığın yaklaşık 7 milyon kişiyi etkilediği belirtiliyor.
Karbon dioksit beyin temizleme sistemini nasıl etkileyebilir?
Çalışmada araştırmacılar, özellikle uyku sırasında beyindeki atıkların uzaklaştırılmasına katkıda bulunan glimfatik sistemi hedefledi. Karbon dioksit düzeyindeki değişimlerin beyin damarlarını genişletip daraltmasının, zararlı proteinlerin temizlenmesini destekleyebileceği düşünülüyor.
Araştırmaya bilişsel açıdan sağlıklı kişiler ile hafif bilişsel gerileme yaşayanların da bulunduğu 12 kişi katıldı. Katılımcılar 30 dakika boyunca özel bir solunum maskesi kullandı. Maske, her 35 saniyede bir normal hava ile karbon dioksit oranı yüksek hava arasında geçiş yaptı. Uygulama sırasında beyin taramaları yapıldı ve kan örnekleri alındı.
Tau ve beta-amiloid düzeylerinde görülen değişimler
Başlangıçta tau proteini düzeyi yüksek olan katılımcılarda bu değerlerin sağlıklı düzeylere yaklaştığı gözlendi. Tau proteininin anormal biçimde birikmesi Alzheimer hastalığıyla ilişkilendiriliyor.
Kan örneklerinde Alzheimer’la bağlantılı beta-amiloid düzeyleri de yükseldi. Araştırmacılar, bu artışın proteinin beyinden uzaklaştırılmasıyla ilişkili olabileceğini değerlendiriyor. Ancak değişim kalıcı olmadı: Tek uygulamadan sonra tau düzeyleri bir saatten kısa sürede başlangıç seviyelerine döndü.
Yalnızca 12 kişinin katıldığı çalışma, karbon dioksit uygulamasının Alzheimer’ı önlediğini ya da hastalığın ilerlemesini yavaşlattığını kanıtlamıyor.
Yöntemin tedaviye dönüşmesi için daha fazla araştırma gerekiyor
Araştırmacılar, yöntemin uzun vadeli etkilerini ve olası yan etkilerini değerlendirmek için daha geniş klinik çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtiyor. İlaçla veya damar yoluyla uygulanan bazı tedavilerden farklı olarak girişimsel işlem gerektirmeyen yaklaşım, gelecekte yeni tedavi yöntemlerinin araştırılmasına katkı sağlayabilir. Bununla birlikte, yüksek yoğunlukta karbon dioksit solumak sağlık riski taşıyabileceğinden yöntem yalnızca kontrollü araştırma koşullarında ele alınmalı.
Alzheimer riskini azaltmaya yönelik mevcut öneriler arasında düzenli fiziksel aktivite, sebze ve meyve ağırlıklı beslenme, kırmızı et ve şeker tüketimini sınırlama, sosyal ilişkileri sürdürme ve zihinsel etkinliklere zaman ayırma da yer alıyor.
