Elon Musk, 2027 yılında ABD’de yaşayan 18 yaşından küçük çocukların her birine bir SpaceX hissesi vermeyi planladığını X’te duyurdu. Hisse başına 146 dolarlık mevcut değer ve 70 milyondan fazla çocuk üzerinden yapılan hesaplama, planın toplam değerini en az 10,22 milyar dolara çıkarıyor. Ancak hisselerin nasıl dağıtılacağı ve çocuklar adına hangi koşullarda tutulacağı henüz açıklanmadı.
Hisse devrinin koşulları belirsiz
Musk, başka bir paylaşımında hisseleri doğrudan halka vermek istediğini ve bunun ileride gerçekleştirmeyi düşündüğü dağıtımların ilki olacağını belirtti. Buna karşın SpaceX hisselerinin çocuklar adına nasıl kaydedileceği, satılıp satılamayacağı ya da belli bir yaşa kadar hesaplarda tutulup tutulmayacağı konusunda bilgi vermedi.
SpaceX halka açık bir şirket olmadığı için hisselerin devri ve alıcıların sahip olacağı haklar da yanıt bekleyen konular arasında. Musk’ın açıklaması bir planı ortaya koyuyor; mali ve hukuki uygulama çerçevesi ise henüz net değil.
Trump Accounts seçeneği gündemde, ancak doğrulanmış değil
ABD Başkanı Donald Trump yönetimince oluşturulan Trump Accounts hesapları, hisselerin aktarılabileceği olası yöntemlerden biri olarak değerlendiriliyor. ABD Hazine Bakanlığı üzerinden açılan bu çocuk yatırım hesaplarına bağışçılar hisse senedi aktarabiliyor. Musk’ın Trump’ın seçim kampanyasına yaklaşık 300 milyon dolar destek verdiği bilinse de, SpaceX hisselerini dağıtmak için bu sistemi kullanacağını açıklamış değil.
Plan, Anthropic’in fon açıklamasının ardından geldi
Musk’ın duyurusu, yapay zekâ şirketi Anthropic’in halka arz sonrasında hisselerinin yüzde 5’ini kamu yararına çalışacak yeni bir fona aktarma planını açıklamasından birkaç saat sonra geldi. Anthropic, fonun kâr amacı gütmeyen kuruluşlara büyük bağışlar yapmak veya belirli topluluklara doğrudan kaynak sağlamak için kullanılacağını bildirdi.
Musk, Anthropic’in X’teki paylaşımına önce bağışların doğrudan halka yapılması gerektiği yönünde yanıt verdi. Yaklaşık dört saat sonra bu yöntemi kendisinin de uygulayacağını yazdı; gece saatlerinde ise 2027’de ABD’deki her çocuğa bir SpaceX hissesi vereceğini açıkladı. Dağıtım için resmî bir takvim veya uygulama belgesi paylaşılmadı.
En az 10,22 milyar dolarlık mevcut değer hesabı
ABD Federal Kurumlar Arası Çocuk ve Aile İstatistikleri Forumu verilerine göre ülkede 18 yaşından küçük 70 milyondan fazla çocuk yaşıyor. Her çocuğa bir hisse verilmesi, en az 70 milyon hissenin dağıtılması anlamına geliyor. Hisse başına 146 dolar üzerinden yapılan hesaplamada toplam tutar 10,22 milyar doları aşıyor. 2027’deki hisse değeri bugünkünden farklı olabileceği için dağıtımın o tarihteki parasal karşılığı değişebilir.
Musk’ın kişisel serveti yaklaşık 1 trilyon dolar olarak belirtiliyor; planlanan hisselerin bugünkü toplam değeri bu servetin yaklaşık yüzde 1’ine denk geliyor.
Musk’ın elindeki hisselerin sınıfı açıklanmadı
Paylaşılan bilgilere göre Musk’ın yaklaşık 849 milyon A sınıfı adi hissesi ve 5,5 milyardan fazla B sınıfı üstün oy hakkına sahip hissesi bulunuyor. Ancak çocuklara verilecek hisselerin hangi sınıftan olacağı açıklanmadı. Hisse sınıfları ekonomik haklar ile oy haklarının farklılaşmasına yol açabildiğinden, dağıtımın şirketin ortaklık yapısına etkisi mevcut bilgilerle belirlenemiyor.
Doğrudan dağıtım, önceki bağış yöntemlerinden ayrılıyor
Musk’ın hayırseverlik faaliyetleri büyük ölçüde Musk Foundation üzerinden yürütüldü. ABD’nin en büyük beşinci özel hayır vakfı olarak tanımlanan kuruluşla ilgili The Economist’in yakın tarihli incelemesi, yıllar içinde dağıtılan kaynakların çoğunun Musk’la çeşitli bağlantıları bulunan kuruluşlara yöneldiğini bildirdi. İncelemeye göre bağışların yaklaşık yüzde 60’ı, Musk’ın mali işlerini yöneten Jared Birchall’ın idaresindeki The Foundation adlı başka bir hayır kuruluşuna aktarıldı.
SpaceX hisselerinin çocuklara verilmesi halinde, alıcılar şirketin gelecekteki değer değişimlerinden etkilenebilir. Ancak halka açık olmayan bir şirkette hisselerin nakde çevrilmesi, devredilmesi ve değerinin belirlenmesi şirket kuralları ile uygulanacak düzenlemelere bağlı olabilir. Çocuklar adına hesapların yönetimi ve vergisel yükümlülükler de açıklığa kavuşturulması gereken başlıklar arasında yer alıyor.
