Alışveriş, bilet alma ve rezervasyon gibi işlemleri kullanıcı adına yapan yapay zeka ajanları, popüler internet platformlarında giderek daha fazla kısıtlamayla karşılaşıyor. Amazon, Delta Air Lines ve finans kuruluşlarının erişim engelleri, teknoloji şirketleriyle site sahipleri arasındaki anlaşmazlığı büyütüyor.
Birçok platform ajanların işlemlerini kısıtlıyor
Meta’nın Muse, xAI’nin Grok ve OpenAI’ın Dots ile Instinct ajanları, son haftalarda çeşitli sitelerde işlem yapmakta sorun yaşıyor. Yelp, yalnızca veri lisanslama programına ücret ödeyen ajanlara izin veriyor. Delta Air Lines, yapay zeka sistemlerinin bilet rezervasyonu oluşturmasını engelliyor. JPMorgan Chase ve Charles Schwab, güvenlik gerekçeleriyle ajanların müşteri hesaplarına erişimini sınırlandırdıklarını doğruladı. Cars.com ve Amtrak’ta da benzer erişim sorunları bildiriliyor.
Amazon ve Perplexity arasındaki dava sürüyor
Amazon ile Perplexity arasındaki anlaşmazlık, yapay zeka ajanlarına yönelik en dikkat çekici hukuki mücadelelerden biri. Amazon, geçen yıl Perplexity’nin kullanıcılar adına alışveriş yapan özelliğini engelledi ve şirkete dava açtı. Amazon’a göre üçüncü taraf yazılımlar sitelerin kullanım kurallarına uymalı. Perplexity ise kısıtlamaların Amazon’un reklam gelirlerini korumaya yönelik olduğunu savunuyor. Şirket, yapay zeka ajanlarını kullanıcıların dijital ortamda kendi adlarına iş yapan uzantıları olarak tanımlıyor.
Davaya bakan hakim ilk aşamada Perplexity’nin alışveriş işlemlerini durdurmasına hükmetti. Temyiz mahkemesi ağustos ayında bu kararı bozdu; Amazon da sonrasında şikayetini yeniledi.
Amazon, hukuki süreç devam ederken Meta’nın Muse asistanını da site politikalarını ihlal ettiği gerekçesiyle engelledi. Grok, Dots ve Instinct’in de Amazon’da işlem gerçekleştiremediği bildiriliyor.
Şirketler doğrudan ortaklıklara yöneliyor
Erişim engelleri, teknoloji şirketlerini internet platformlarıyla anlaşma yapmaya itiyor. Meta, Muse ile alışveriş yapılabilmesi için Walmart, Gap, Sephora ve Best Buy’la ortaklık kurdu. Shopify da ticaret ağını yapay zeka ajanlarının kullanımına açtı.
Ancak ortaklıklar tüm aksaklıkları ortadan kaldırmış değil. Reddit’teki kullanıcı paylaşımlarında, Google’ın Muse üzerinden gerçekleştirilen bazı işlemleri şüpheli etkinlik sayarak hesapları engellediği belirtiliyor. Walmart ortaklığına rağmen ödeme aşamasında sorun yaşayan kullanıcılar da var.
Yapay zeka değerlendirme kuruluşu EquiStamp’in yöneticisi Chris Canal, erişim engellerinin ajanların kullanıcılar için sunduğu değeri azalttığını düşünüyor. Ajanların erişemediği site sayısı yükseldikçe tamamlayabilecekleri işlemler de azalıyor. OpenAI ve Google konuyla ilgili yorum yapmayı reddetti; Instinct cephesinden ise açıklama gelmedi.
Anti-bot sistemleri de kullanımı zorlaştırıyor
Ajanların önündeki engeller doğrudan yasaklarla sınırlı değil. Dolandırıcılık, otomatik saldırılar ve izinsiz veri toplamayı önlemek için kullanılan anti-bot sistemleri de bu araçların çalışmasını güçleştiriyor.
Web altyapı şirketi Cloudflare, 2025’te site sahiplerine yapay zeka tarayıcılarını tek tıklamayla engelleme seçeneği sundu. Bu önlemler, arama motorlarının indeksleme çalışmaları ve yapay zeka modellerinin eğitimi için kullanılan otomatik tarayıcıları da kapsıyor.
Canal’a göre güvenlik kontrollerinin yaygınlaşması, sıradan internet kullanıcılarını da etkileyebilir. Kullanıcıların gerçek kişi olduklarını kanıtlamak için daha fazla doğrulama adımından geçmesi gerekebilir. Böylece yapay zeka ajanlarının internet kullanımını kolaylaştırma iddiası ile sitelerin güvenlik ve erişim politikaları arasındaki gerilim daha da belirginleşiyor.
