Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nden Prof. Dr. Tuncay Dilci’nin 1057 kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği çalışma, aile içinde telefon kullanımının iletişimi bölebildiğini ortaya koydu. Bulgulara göre katılımcıların yüzde 37,8’inde yüksek düzeyde sosyal izolasyon ve dijital odaklanma göstergeleri görüldü.
Aynı evde dijital uzaklaşma
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi ve Dijital Bağımlılıkla Mücadele Derneği Başkanı Prof. Dr. Tuncay Dilci, dijital cihazların aile içi iletişime etkisini inceledi. Dilci’nin geliştirdiği “dijitanaliz” yöntemiyle yürütülen saha araştırmasında, sohbet sırasında telefona bakma, göz temasından kaçınma ve aile konuşmalarına sınırlı katılım gibi davranışlar ele alındı.
Akıllı telefon nedeniyle karşısındaki kişiyi görmezden gelme anlamındaki “phubbing”, aile bireyleri arasında fiziksel yakınlığa karşın psikolojik mesafe oluşmasıyla ilişkilendiriliyor. Araştırma, aynı evde yaşayan kişilerin ekranlara yönelmesinin yüz yüze iletişimi zayıflatabildiğine işaret etti.
Katılımcıların yüzde 37,8’inde yüksek düzeyli göstergeler
Çalışmada katılımcıların yüzde 37,8’inde yüksek düzeyde sosyal izolasyon ve dijital odaklanma göstergeleri saptandı. Yüzde 54’ünde ise orta düzeyde temas göstergeleri belirlendi.
Dilci, sonuçların aile bireylerinin aynı evde yaşasalar bile gerçek iletişim kurmakta ve birbirleriyle temas etmekte zorlandığını gösterdiğini söyledi. Araştırmacı, iletişimsizlik oranının yüzde 40’lara yaklaşmasını aile birlikteliği ve toplumsal bekâ açısından ciddi bir gelecek sorunu olarak değerlendirdi.
Kadın ve erkeklerde farklı oranlar
Araştırmada iletişim sırasında dijital cihaza yönelme ya da konuşmanın ekranla bölünmesi kadın katılımcıların yüzde 41,3’ünde, erkek katılımcıların ise yüzde 34,2’sinde gözlendi. Veriler, bu tür dikkat bölünmelerinin her iki grupta da görüldüğünü ortaya koydu.
Çalışmada phubbing davranışıyla ilişkilendirilen sosyal izolasyonun yalnızca aile içi ilişkilerle sınırlı kalmayabileceği belirtildi. Dijital çevreye karşı duyarsızlaşma ve ekran başında geçirilen sürenin artması, aile içi sorunlara ve boşanmalara varabilen iletişim problemleriyle birlikte anıldı.
Telefonsuz yemek ve etkin dinleme önerisi
Dilci, aile içi iletişimi güçlendirmek için yemek saatlerinin telefonsuz geçirilmesini önerdi. Aile bireylerinin karşısındakini yüz yüze ve göz teması kurarak dinlemesi, ardından geri bildirim vermesi gerektiğini ifade etti.
Aile üyelerinden biri iletişim kurmak istediğinde telefonun bırakılmasını, kişinin yüzüne dönülmesini ve göz hizasında temas kurulmasını öneren Dilci, ebeveynlerin bu konuda çocuklara doğru rol model olmasının önemini vurguladı.
