Çin, yüksek verimli güneş hücrelerinin üretiminde kullanılan bazı yöntem ve teknolojilerin yurt dışına aktarılmasını yasaklamayı veya lisansa bağlamayı planlıyor. 16 Ekim’de yayımlanan taslak, fotovoltaik alanındaki 12 teknolojinin ihracatı yasaklanan ya da kısıtlanan teknolojiler listesine eklenmesini öngörüyor.
Çin Ticaret Bakanlığı ile Bilim ve Teknoloji Bakanlığının duyurduğu düzenleme paketi güneş enerjisinin yanı sıra yapay zeka ve biyotıp gibi alanları da kapsıyor. Önerilen hükümler henüz yürürlüğe girmiş değil.
Perovskit ve tandem üretim yöntemleri kapsama giriyor
Taslağın önemli bölümünü, perovskit ve tandem güneş hücrelerinin üretiminde kullanılan teknolojiler oluşturuyor. Çin, en az 182 mm boyutundaki silikon plakalar üzerinde yüzde 30 veya daha yüksek verimliliğe ulaşan perovskit-silikon tandem hücrelerin üretim yöntemlerini kısıtlamayı öneriyor. Üretim süreçleri ile bu süreçlere ait ekipmanların imalatında kullanılan teknolojiler de kapsamda.
Teklif, perovskit kaplama yöntemleri için de belirli verimlilik ve boyut eşikleri getiriyor. En az 1 metrekarelik tek eklemli perovskit modüllerde yüzde 18 ve üzeri verim sağlayan teknolojiler ile aynı büyüklükteki perovskit tandem modüllerde yüzde 28 ve üzeri verime ulaşan üretim yöntemleri yasak önerisine dahil ediliyor.
Perovskit, güneş ışığını elektriğe dönüştürme verimliliğini artırma potansiyeliyle öne çıkan bir malzeme. Tandem hücrelerde farklı malzemelerden oluşan katmanlar bir araya getirilerek ışığın daha geniş bir bölümünden yararlanılıyor. Taslak, bu teknolojilerle üretilen panellerin satışını doğrudan hedeflemiyor; belirlenen eşiklere ulaşan ürünlerin üretiminde kullanılan bilgi ve yöntemlerin yurt dışına aktarılmasını sınırlamayı amaçlıyor.
Polisilikon üretim teknolojileri de listede
Öneri, güneş panellerinin temel hammaddelerinden polisilikonun üretiminde kullanılan bazı yöntemleri de kapsıyor. Bunlar arasında triklorosilan üretimindeki soğuk hidrojenasyonlu akışkan yatak süreçleri bulunuyor. Polisilikon üretiminde kullanılan temel kimyasal bileşiklerden biri olan triklorosilanın üretiminde bu yöntem, süreçte ortaya çıkan bazı bileşiklerin yeniden değerlendirilmesini sağlıyor. Akışkan yatak sistemlerinde ise gazlar küçük katı parçacıkların arasından geçirilerek kimyasal tepkimeler gerçekleştiriliyor.
Çin, bu yöntemle çalışan ve tek üretim hattının yıllık kapasitesi en az 250 bin ton olan tesislere yönelik teknolojilerin ihracatını yasaklamayı teklif ediyor. Silan gazı kullanılan akışkan yataklı polisilikon üretim yöntemleri de kapsama alınıyor. Silan gazının ayrışmasıyla yüksek saflıkta silikon elde edilen bu teknolojiler için, yıllık kapasitesi en az 20 bin ton olan hatlar ölçüt olarak belirlenmiş durumda.
Akışkan yataklı üretim, geleneksel Siemens prosesine kıyasla daha düşük maliyet ve enerji tüketimi sağlayabiliyor. Bu nedenle söz konusu teknolojilere yönelik kontroller, yurt dışında yeni polisilikon tesisleri kurmak isteyen üreticilerin kullanabileceği yöntemleri etkileyebilir.
Taslakta ayrıca kalınlığı 70 mikrometreyi geçmeyen silikon plakaların üretimi ve ince kristal silikon güneş hücrelerinde kullanılan bazı kenar pasivasyonu yöntemleri yer alıyor. Bu süreçlerle bağlantılı ekipmanların üretim bilgisi de düzenleme kapsamına alınmış.
İhracat için lisans veya hükümet onayı gerekebilir
Düzenleme taslağı, hücre üretiminde kullanılan biriktirme, pasivasyon, difüzyon ve metalizasyon süreçlerini de içeriyor. HJT teknolojisine ilişkin hükümler arasında, uzay uygulamaları açısından önem taşıyan AM0 (Air Mass Zero) aydınlatma koşullarında değerlendirilen bazı p-tipi üretim teknolojileri bulunuyor.
Yıllık üretim kapasitesi en az 30 bin metrik ton olan polisilikon tesislerinin mühendislik ve tasarım teknolojileri de önerideki kısıtlı alanlar arasında. Gelişmiş kristal büyütme ve silikon plaka kesme süreçleri de bu gruba dahil ediliyor.
Çin’in teknoloji ithalat ve ihracat mevzuatına göre, yasaklı kategorideki teknolojilerin yurt dışına aktarılması mümkün olmayacak. Kısıtlı sınıfta bulunanların transferi ise hükümet onayına ve gerekli lisansların alınmasına bağlı olacak.
Şirketler için kayıt uygulaması başladı
Önerilen yasaklar ve lisans şartları henüz yürürlükte değil. Bununla birlikte Çin yönetimi, duyurunun yayımlandığı 16 Ekim’de ayrı bir kayıt zorunluluğunu uygulamaya koydu. Şirketlerin, kapsam dahilindeki teknolojileri ve belirli nitelikleri taşıyan ekipmanları yurt dışına aktarmadan önce Ticaret Bakanlığının çevrim içi sistemi üzerinden kayıt yaptırması gerekiyor.
Taslağın kabul edilmesi halinde güneş hücresi ve paneli ihracatının doğrudan etkilenmesi beklenmiyor. Buna karşılık Çin’in gelişmiş üretim teknolojilerine erişim zorlaşabilir. Teknoloji lisansları, yurt dışında üretim hattı kurma ve devreye alma, ekipman ihracatı ve sahada teknik destek sağlama faaliyetleri yasaklanabilir ya da hükümet iznine bağlanabilir.
Kısa vadede Çin teknolojilerine dayalı yurt dışı projelerde gecikmeler ve şirketlerin uyum maliyetlerinde artış yaşanabilir. Gelişmiş güneş hücresi üretim kapasitesini büyütmek isteyen ülkeler teknoloji transferinde daha fazla engelle karşılaşabilir. Uzun vadede ise kısıtlamalar, yeni nesil güneş paneli üretim teknolojilerinin Çin dışına yayılma hızını etkileyebilir ve uluslararası rekabet koşullarını Çin lehine değiştirebilir.
