MeerKAT’ın 2024’te tespit ettiği hızlı radyo patlamasının geldiği bölgeyi James Webb Uzay Teleskobu’yla inceleyen araştırmacılar, sinyalin küçük bir galakside oluştuğunu belirledi. Bulgular, patlamanın iki nötron yıldızının birleşmesinden ziyade bir süpernova sonrasında ortaya çıkan yıldız kalıntısıyla bağlantılı olabileceğine işaret ediyor.
Webb gözlemleri patlamanın geldiği galaksiyi ortaya çıkardı
Hızlı radyo patlamaları, uzayın derinliklerinden gelen ve yalnızca milisaniyeler süren yoğun radyo sinyalleri. Bu olaylar, kısa sürmelerine rağmen bazı durumlarda birkaç gün boyunca Güneş’in yaydığı enerjiyle kıyaslanabilecek miktarda enerji açığa çıkarabiliyor. İlk örneğin 2007’de tanımlanmasından bu yana bilim insanları, patlamaların nasıl meydana geldiğini araştırıyor.
Sinyallerin çok kısa sürmesi ve uzak galaksilerden gelmesi, kaynaklarının incelenmesini güçleştiriyor. MeerKAT’ın 2024’te yakaladığı sinyalin ardından araştırmacılar, patlamanın konumunu James Webb Uzay Teleskobu’yla gözlemledi. Webb’in yakın kızılötesi ölçümleri, sinyalin geldiği noktada bir galaksi bulunduğunu gösterdi.
Uzak galaksilerden gelen ışığın dalga boyundaki değişimler, bu yapıların uzaklığını ve evrenin hangi döneminde var olduklarını belirlemeye yardımcı oluyor. Araştırmacıların ölçümleri, incelenen patlamanın evrenin görece erken dönemlerinde gerçekleştiğine işaret ediyor.
Küçük galaksi, patlamaların oluştuğu ortama dair soruları artırdı
Patlamanın kaynağı olan galaksinin küçük boyutu da çalışmanın önemli bulguları arasında. Daha önce araştırılan birçok hızlı radyo patlaması, büyük ve yıldız oluşumunun sürdüğü galaksilerle ilişkilendirilmişti. Bu kez kaynağın çok daha küçük bir galakside bulunması, patlamaların yalnızca belirli büyüklükteki galaksilerde meydana geldiği düşüncesini sorgulatıyor.
Ancak tek bir galaksinin özelliklerinden yola çıkarak bütün hızlı radyo patlamalarının aynı koşullarda oluştuğu sonucuna varılamıyor. Farklı uzaklıklardaki kaynakları karşılaştırmak, galaksilerin yapısıyla patlamaların fiziksel mekanizması arasındaki ilişkiyi anlamak açısından önem taşıyor.
Birleşme yerine süpernova kalıntısı olasılığı öne çıkıyor
Hızlı radyo patlamalarının kökenine ilişkin teorilerden biri, iki nötron yıldızının birleşmesini temel alıyor. Büyük kütleli yıldızların yaşamlarının sonunda çökmesiyle oluşabilen nötron yıldızları son derece yoğun cisimler. Bu yıldızların birleşmesi kütleçekim dalgaları ve yüksek enerjili ışınım gibi sonuçlar doğurabiliyor. Bununla birlikte birleşmeye kadar geçen sürenin uzun olabilmesi, erken evrende görülen bazı patlamaların bu yolla açıklanmasını zorlaştırıyor.
Bir diğer açıklama ise süpernova patlamalarının ardından oluşan manyetarları olası kaynak olarak değerlendiriyor. Manyetarlar, çok güçlü manyetik alanlara sahip nötron yıldızları. Avustralya’daki Sidney Üniversitesi’nden çalışmanın baş yazarı Manisha Caleb, Science dergisinde yayımlanan araştırmada ele alınan patlamanın bir birleşmeden kaynaklanma ihtimalinin oldukça düşük olduğunu belirtti. Araştırmacıların değerlendirmesi, olayın süpernova sonrasında oluşan bir yıldız kalıntısıyla ilişkili olabileceği görüşünü destekliyor.
