Kenya’da 28 yaşındaki bir kadında tespit edilen Candidozyma auris varyantının dört ana antifungal ilaç sınıfının tamamına direnç gösterdiği belirlendi. Genetik inceleme, bu dirençle bağlantılı mutasyonların 2022’de bildirilen vakadakilerden farklı olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar, mantarın direnci bağımsız biçimde geliştirmiş olabileceğini değerlendiriyor.
Geçen ay Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışma, mevcut tedavi seçeneklerine dirençli mantar enfeksiyonlarına yönelik kaygıları yeniden gündeme taşıdı. Araştırmacılara göre özellikle yeni ilaçlara erişimin sınırlı olduğu sağlık kuruluşlarında, farklı antifungal gruplarının tümüne dirençli varyantların görülmesi ciddi bir sorun oluşturabilir.
Dört antifungal ilaç sınıfının tamamına direnç
Önceden Candida auris adıyla bilinen ve artık Candidozyma auris olarak adlandırılan mantar, son yıllarda hastanelerde endişe yaratan enfeksiyon etkenleri arasında yer alıyor. Pek çok kişi mantarı cildinde belirti göstermeden taşıyabiliyor. Ancak bağışıklığı zayıflamış ya da genel sağlık durumu kötü olan kişilerde yaşamı tehdit edebilecek enfeksiyonlara neden olabiliyor.
Mantarın tedaviyi güçleştiren özelliklerinden biri, mantar enfeksiyonlarına karşı kullanılan ilaçlara direnç geliştirebilmesi. Direnç, enfeksiyonun kontrolünü zorlaştırırken kullanılabilecek tedavi seçeneklerini de azaltıyor.
Kenya’daki vaka, planlı bir ameliyat için hastaneye başvuran 28 yaşındaki bir kadında görüldü. Ameliyat sonrasında cerrahi bölgeyle ilişkili enfeksiyon gelişti. Olası bakteriyel enfeksiyona karşı antibiyotik verilmesine rağmen hastanın sağlık sorunları sürdü.
Yara bölgesindeki iltihaptan alınan örneğin incelenmesiyle C. auris tespit edildi. İleri analizler, hastadaki mantar varyantının dört temel antifungal ilaç grubunun tümüne dirençli olduğunu gösterdi. Hastane yönetimine direnç bilgisi iletildi; böylece enfeksiyonun yayılmasını önlemeye yönelik özel önlemler alınabilecekti. Araştırma raporu, hastanın sonraki sağlık durumuna veya tedavisinin sonucuna ilişkin bilgi vermedi.
Direnç farklı bir genetik yolla gelişmiş olabilir
C. auris kaynaklı ağır enfeksiyonlar ve ilaç direnci daha önce de bildirilmişti. 2022’de dört ana antifungal sınıfın tümüne dirençli bir vaka doğrulanmıştı.
Kenya’da bulunan vaka, dünya genelinde kayda geçen bu tür örneklerin ikinci vakası olabilir. Araştırmacıların özellikle dikkat çektiği bulgu, mantarın genetik özellikleriyle ilgiliydi. Hastadan alınan örneğin genomunu inceleyen bilim insanları, dirençle bağlantılı mutasyonların 2022’deki örnekte görülenlerden farklı olduğunu saptadı.
Araştırmacılar, iki vakanın bağlantılı olma ihtimalini tamamen dışlamıyor. Bununla birlikte genetik bulgular, Kenya’daki varyantın tüm ilaç gruplarına karşı direnci bağımsız olarak kazanmış olabileceğine işaret ediyor.
Bu olasılık, söz konusu direncin tek bir genetik soyla sınırlı kalmayabileceğini düşündürüyor. Bulgular, C. auris’in farklı koşullarda, birbirinden bağımsız biçimde mevcut antifungal ilaçların tamamına karşı etkisiz kalmamasını sağlayan özellikler kazanabileceğine işaret ediyor.
C. auris vakaları dünya genelinde artıyor
C. auris enfeksiyonları hâlâ görece nadir görülse de vaka sayıları dünya genelinde yükseliyor. ABD’de 2024 yılında en az 6.304 vaka bildirildi; bu, ülkede kaydedilen en yüksek sayı oldu. Mantar en az 50 ülkede tespit edildi.
Mevcut antifungal ilaçların tamamına dirençli enfeksiyonların ise şimdilik çok nadir olduğu değerlendiriliyor. Mantarın yayılmasını önlemede ilaçların yanı sıra hastanelerde enfeksiyon kontrolü, hijyen ve izolasyon uygulamaları da önem taşıyor; bu önlemler salgınların önüne geçebiliyor.
Bilim insanları, mevcut ilaçlara alternatif müdahaleler üzerinde çalışıyor. Araştırma alanlarından biri de C. auris enfeksiyonlarına karşı aşı geliştirilmesi.
Ancak mantarın ana antifungal grupların tümüne dirençli varyantları tekrar tekrar geliştirebilmesi, gelecekte daha büyük bir risk yaratabilir. Böyle bir varyantın geniş ölçekte yayılması halinde enfeksiyonları kontrol altına almak çok daha zor olabilir.
Görsel
